1. Từ nguyên
Bát: tám
Chính: chân chính, đúng đắn, ngay thẳng
Đạo: con đường
2. Định nghĩa
Bát Chính Đạo là phương pháp tu tập toàn diện, bao gồm sự đúng đắn trong thấy biết, suy nghĩ, lời nói, hành động, cách sống, sự nỗ lực, sự ghi nhận tỉnh thức và sự an định của tâm. Tám chi phần này không tách rời nhau mà liên hệ mật thiết, nâng đỡ lẫn nhau.
3. Tám chi phần
Chính kiến: Thấy đúng, hiểu đúng về thực tại, đặc biệt là hiểu về thiện ác, nhân quả, vô thường, khổ, vô ngã và con đường đưa đến chấm dứt khổ đau.
Chính tư duy: Suy nghĩ đúng đắn, hướng tâm đến ly tham, không sân hận, không hại người; nuôi dưỡng ý hướng từ bi, buông xả và hiền thiện.
Chính ngữ: Lời nói chân chính: không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời ác độc, không nói lời phù phiếm; nói lời chân thật, hòa hợp, ôn hòa và có ích.
Chính nghiệp: Hành động chân chính nơi thân: không sát sinh, không trộm cắp, không tà hạnh; sống đạo đức, tôn trọng sự sống và phẩm giá của người khác.
Chính mạng: Nuôi sống bản thân bằng nghề nghiệp chân chính, không gây tổn hại cho người và vật, không trái với tinh thần đạo đức.
Chính tinh tấn: Siêng năng đúng hướng: ngăn điều ác chưa sinh, diệt điều ác đã sinh, làm sinh điều lành chưa sinh, tăng trưởng điều lành đã sinh.
Chính niệm: Ghi nhận tỉnh thức, rõ biết thân, thọ, tâm, pháp; sống có mặt sâu sắc trong hiện tại, không để tâm buông lung, tán loạn.
Chính định: Sự tập trung chân chính của tâm, đưa đến an trú, trong sáng và vững chắc; là nền tảng cho tuệ giác phát sinh.
Như vậy, Bát Chính Đạo không chỉ là lý thuyết mà là một lộ trình tu học đầy đủ: sống đúng, tu đúng, thấy đúng.
