Trong dòng chảy âm nhạc đại chúng cuối thế kỷ XX, Heal the World của cố ca sĩ Michael Jackson vang lên như một lời thì thầm hiền hòa, không ồn ào kêu gọi, cũng không lên án hay phán xét. Đó là tiếng nói của một con người nhìn thẳng vào nỗi đau của nhân loại và tin rằng tình thương nếu được khơi dậy đúng cách có thể chữa lành thế giới này.
Nghe lại Heal the World hôm nay, giữa nhiều bất an và chia rẽ, người nghe dễ nhận ra: thông điệp của bài hát không xa lạ với tinh thần từ bi, vô úy và trách nhiệm đối với sự sống mà Phật giáo vẫn luôn nhấn mạnh.
Từ “trong trái tim” đến tâm từ (mettā)
“There’s a place in your heart
And I know that it is love”
Tạm dịch:
Có một nơi trong trái tim bạn
Và tôi biết đó chính là tình yêu
Michael Jackson không bắt đầu bằng thế giới bên ngoài, mà bắt đầu từ nội tâm bên trong. “Nơi trong trái tim” mà anh nói đến không phải cảm xúc thoáng qua, mà là khả năng thương yêu vốn sẵn có trong mỗi người.
Trong Phật học, đó chính là tâm từ (mettā), một trạng thái tâm không làm tổn hại, không gây đau khổ cho mình và cho người. Đức Phật dạy rằng tâm từ không phải điều phải vay mượn từ bên ngoài, mà cần được nhận diện, nuôi dưỡng và mở rộng.
“And this place could be much brighter than tomorrow”
Tạm dịch:
Và nơi ấy có thể rực sáng hơn cả ngày mai
Ánh sáng ấy không đến từ hy vọng viển vông, mà từ sự chuyển hóa nội tâm. Phật giáo gọi đó là tu tập: khi tâm được thanh lọc, thế giới được nhận biết, được quán chiếu bằng góc nhìn khác, dung dị mà bình an.
Không còn nước mắt - khi khổ đau được thấu hiểu
You’ll find there’s no need to cry
There’s no hurt or sorrow
Tạm dịch:
Bạn sẽ thấy chẳng còn lý do để khóc
Không còn đau đớn hay buồn khổ
Lời ca này không phủ nhận khổ đau, mà ngụ ý rằng: khổ đau có thể được chuyển hóa. Trong Tứ Diệu Đế, đức Phật không dừng lại ở Khổ đế, mà chỉ ra con đường chấm dứt khổ đau - Diệt đế và Đạo đế.
Michael Jackson dường như cũng tin rằng, khi con người biết “care enough for the living” - đủ quan tâm đến sự sống, thì khổ đau không còn bị bỏ mặc hay lặp lại trong vô minh.
“Heal the world” - tinh thần từ bi gắn với hành động
Heal the world
Make it a better place
Tạm dịch:
Hãy chữa lành thế giới
Hãy làm cho thế giới tốt đẹp hơn
Chữa lành, trong tinh thần Phật học, không chỉ là cảm xúc, mà là hành động có chính niệm. Từ bi nếu không đi kèm trí tuệ và hành động cụ thể, rất dễ trở thành lý tưởng trừu tượng.
If you care enough for the living
Tạm dịch:
Nếu bạn đủ quan tâm đến sự sống
Câu hát này tương ưng sâu sắc với tinh thần bất hại (ahiṃsā) trong Phật giáo. Quan tâm đến sự sống không chỉ là cứu trợ khi thảm họa xảy ra, mà là cách ta sống mỗi ngày: tiêu thụ thế nào, nói năng ra sao, lựa chọn gì cho cộng đồng và môi trường.
Từ cho đi hoan hỷ đến bố thí vô ngã
Love is strong
It only cares for joyful giving
Tạm dịch
Tình yêu mạnh mẽ
Chỉ biết đến sự cho đi trong niềm vui
Đây là một trong những câu hát gần với tinh thần Phật học nhất. Trong Phật giáo, bố thí ba-la-mật không nằm ở giá trị vật chất, mà ở tâm hoan hỷ và không chấp ngã.
Cho đi mà không mong đền đáp, không tự hào, không ghi công, đó là cho đi để chữa lành chính mình trước khi chữa lành thế giới.
Bạo lực với Trái Đất - một dạng vô minh tập thể
Why do we keep strangling life
Wound this earth, crucify its soul
Tạm dịch:
Tại sao ta vẫn bóp nghẹt sự sống,
làm tổn thương, đóng đinh linh hồn Trái Đất
Michael Jackson nhìn thẳng vào thực trạng: con người đang tự làm tổn thương chính môi trường sống của mình. Phật giáo gọi đây là vô minh cộng nghiệp, khi cả cộng đồng cùng hành xử trong thiếu hiểu biết, dẫn đến khổ đau chung.
Nhận thức rằng “this world is heavenly” (thế giới này vốn thiêng liêng) rất gần với quan điểm Phật giáo về tính duyên sinh: Trái Đất không phải vật để khai thác vô hạn, mà là điều kiện sống tương tức với con người.
Anh em một nhà - tinh thần vô ngã và tương duyên
You are all my brothers
Tạm dịch:
Tất cả các bạn đều là anh em của tôi
Khi cái tôi được buông lỏng, ranh giới “ta - người” mờ đi. Đây chính là tinh thần vô ngã mà Phật giáo nhấn mạnh: không có một bản ngã biệt lập, chỉ có sự nương tựa lẫn nhau trong mạng lưới duyên sinh.
Kết luận: Một lời nguyện chưa khép lại
Heal the World không phải bài hát giải trí đơn thuần. Đó là một lời nguyện thế tục, được cất lên bằng âm nhạc, nhưng chạm đến những giá trị rất gần với Phật pháp: từ bi, tỉnh thức, trách nhiệm và chữa lành.
Michael Jackson đã rời xa cõi đời, nhưng câu hỏi anh để lại vẫn còn đó: Chúng ta có thật sự “care enough for the living” - đủ quan tâm đến sự sống, để cùng làm thế giới tốt đẹp hơn?
Nghe lại Heal the World hôm nay, có lẽ không chỉ để tưởng niệm một nghệ sĩ, mà để tự hỏi chính mình: Ta sẽ chữa lành thế giới này bằng cách nào, bắt đầu từ đâu và bắt đầu từ chính tâm mình?
Tác giả: Thường Nguyên
Heal the world
(Hãy chữa lành thế giới)
Sáng tác: Michael Jackson
spoken:
(Lời nói mở đầu):
Think about the generations and to say we want to make it a better
Hãy nghĩ về các thế hệ, và hãy nói rằng chúng ta muốn làm cho thế giới này tốt đẹp hơn
world for our children and our children’s children. So that they know
cho con cháu chúng ta, cho cả những thế hệ mai sau, để chúng hiểu rằng
it’s a better world for them; and think if they can make it a better place.
đây là một thế giới tốt đẹp dành cho chúng và hãy nghĩ xem liệu chúng có thể tiếp tục làm cho thế giới này trở nên tốt đẹp hơn nữa hay không.
There’s a place in your heart
Có một nơi trong trái tim bạn
And I know that it is love
Và tôi biết nơi ấy chính là tình yêu
And this place could be much
Và nơi ấy có thể
Brighter than tomorrow.
Rực sáng hơn cả ngày mai.
And if you really try
Và nếu bạn thật sự cố gắng
You’ll find there’s no need to cry
Bạn sẽ thấy rằng chẳng còn lý do gì để khóc
In this place you’ll feel
Ở nơi ấy, bạn sẽ cảm nhận được
There’s no hurt or sorrow.
Không còn đau đớn hay buồn khổ.
There are ways to get there
Có những con đường để ta chạm tới nơi ấy
If you care enough for the living
Nếu bạn đủ quan tâm đến sự sống
Make a little space, make a better place.
Hãy mở rộng một chút không gian, để tạo nên một thế giới tốt đẹp hơn.
Chorus:
(Điệp khúc):
Heal the world
Hãy chữa lành thế giới
Make it a better place
Hãy làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn
For you and for me and the entire human race
Cho bạn, cho tôi và cho toàn thể nhân loại
There are people dying
Vẫn còn đó những con người đang hấp hối
If you care enough for the living
Nếu bạn đủ quan tâm đến sự sống
Make a better place for
Hãy làm cho thế giới này tốt đẹp hơn
You and for me.
Cho bạn và cho tôi.
If you want to know why
Nếu bạn muốn biết vì sao
There’s a love that cannot lie
Có một tình yêu không bao giờ dối trá
Love is strong
Tình yêu rất mạnh mẽ
It only cares for joyful giving.
Nó chỉ biết đến sự cho đi trong niềm hoan hỷ.
If we try we shall see
Nếu chúng ta thử, chúng ta sẽ thấy
In this bliss we cannot feel
Trong niềm an lạc ấy, ta không còn cảm thấy
Fear or dread
Sợ hãi hay lo âu
We stop existing and start living
Ta thôi chỉ tồn tại, mà bắt đầu thật sự sống
Then it feels that always
Và rồi ta cảm nhận rằng, mãi mãi
Love’s enough for us growing
Tình yêu là đủ để chúng ta lớn lên
Make a better world, make a better world.
Hãy xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn, một thế giới tốt đẹp hơn.
Chorus:
(Điệp khúc):
Heal the world
Hãy chữa lành thế giới
Make it a better place
Hãy làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn
For you and for me and the entire human race.
Cho bạn, cho tôi và cho toàn thể nhân loại.
There are people dying
Vẫn còn những con người đang mất dần sự sống
If you care enough for the living
Nếu bạn đủ quan tâm đến sự sống
Make a better place for
Hãy làm cho thế giới này tốt đẹp hơn
You and for me.
Cho bạn và cho tôi.
Bridge:
(Đoạn chuyển):
And the dream we would conceived in
Và giấc mơ mà ta ấp ủ
Will reveal a joyful face
Sẽ hé lộ một gương mặt tràn ngập niềm vui
And the world we once believed in
Và thế giới mà ta từng tin tưởng
Will shine again in grace
Sẽ lại tỏa sáng trong ân phúc
Then why do we keep strangling life
Vậy tại sao ta vẫn tiếp tục bóp nghẹt sự sống
Wound this earth, crucify it’s soul
Làm tổn thương Trái Đất này, đóng đinh linh hồn của nó
Though it’s plain to see, this world is heavenly
Dẫu hiển nhiên rằng thế giới này vốn thiêng liêng
Be God’s glow.
Là ánh sáng của Thượng Đế.
We could fly so high
Chúng ta có thể bay thật cao
Let our spirits never die
Để tinh thần ta không bao giờ lụi tàn
In my heart I feel
Trong tim tôi cảm nhận được
You are all my brothers
Tất cả các bạn đều là anh em của tôi
Create a world with no fear
Hãy tạo dựng một thế giới không còn sợ hãi
Together we’ll cry happy tears
Cùng nhau, ta sẽ rơi những giọt nước mắt hạnh phúc
See the nations turn
Nhìn các dân tộc
Their swords into plowshares
Biến gươm đao thành lưỡi cày
We could really get there
Chúng ta thực sự có thể đạt tới điều đó
If you cared enough for the living
Nếu bạn đủ quan tâm đến sự sống
Make a little space to make a better place.
Hãy mở rộng một chút không gian để tạo nên một thế giới tốt đẹp hơn.
Chorus:
(Điệp khúc):
Heal the world
Hãy chữa lành thế giới
Make it a better place
Hãy làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn
For you and for me and the entire human race
Cho bạn, cho tôi, và cho toàn thể nhân loại
There are people dying
Vẫn còn những con người đang hấp hối
If you care enough for the living
Nếu bạn đủ quan tâm đến sự sống
Make a better place for
Hãy làm cho thế giới này tốt đẹp hơn
You and for me.
Cho bạn và cho tôi.
Refrain (2x)
(Đoạn lặp - 2 lần):
There are people dying if you care enough for the living
Vẫn còn những con người đang chết dần, nếu bạn đủ quan tâm đến sự sống
Make a better place for you and for me.
Hãy làm cho thế giới này tốt đẹp hơn, cho bạn và cho tôi.
There are people dying if you care enough for the living
Vẫn còn những con người đang chết dần, nếu bạn đủ quan tâm đến sự sống
Make a better place for you and for me.
Hãy làm cho thế giới này tốt đẹp hơn, cho bạn và cho tôi.
You and for me / Make a better place
Bạn và tôi / Hãy làm cho thế giới này tốt đẹp hơn
You and for me / Make a better place
Bạn và tôi / Hãy làm cho thế giới này tốt đẹp hơn
You and for me / Make a better place
Bạn và tôi / Hãy làm cho thế giới này tốt đẹp hơn
You and for me / Heal the world we live in
Bạn và tôi / Hãy chữa lành thế giới chúng ta đang sống
You and for me / Save it for our children
Bạn và tôi / Gìn giữ thế giới này cho con cháu mai sau
You and for me / Heal the world we live in
Bạn và tôi / Hãy chữa lành thế giới chúng ta đang sống
You and for me / Save it for our children
Bạn và tôi / Gìn giữ thế giới này cho con cháu mai sau
You and for me / Heal the world we live in
Bạn và tôi / Hãy chữa lành thế giới chúng ta đang sống
You and for me / Save it for our children
Bạn và tôi / Gìn giữ thế giới này cho con cháu mai sau
You and for me / Heal the world we live in
Bạn và tôi / Hãy chữa lành thế giới chúng ta đang sống
You and for me / Save it for our children
Bạn và tôi / Gìn giữ thế giới này cho con cháu mai sau
Bình luận (0)